Ważne zmiany dla hodowców drobiu. Nowe przepisy i obowiązkowe szczepienia od 13 maja!

Z dniem 26 kwietnia weszły w życie nowe przepisy, które dotyczą hodowców drobiu, w tym część wymogów dotyczy również przydomowych hodowli drobiu. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi wprowadziło rozporządzenie w sprawie procedur zapobiegawczych oraz środków podejmowanych w sytuacji wystąpienia rzekomego pomoru drobiu (choroba Newcastle). Surowe wymagania mają dotyczyć szczególnie bioasekuracji oraz szczepień przeciwko rzekomemu pomorowi drobiu, które mają chronić stado przed rozprzestrzenianiem chorób zakaźnych. Obowiązek szczepień wchodzi w życie 13 maja 2025 roku. Więcej informacji na ten temat w naszym dzisiejszym artykule.

Rzekomy pomór drobiu w skrócie

Rzekomy pomór drobiu pierwszy raz pojawił się w Polsce w 1942 roku. Występował do 1975 roku, a następnie był obecny ponownie od 2023 roku. Choroba ta znana jest również jako pseudopomór drobiu, ranikhet czy ptasie zapalenie mózgu. Choroba Newcastle jest poważną, zakaźną chorobą wirusową drobiu, wywołującą zaburzenia układu oddechowego, pokarmowego i nerwowego. Typowa choroba dla hodowli kur niosek, brojlerów rzeźnych i indyków o dużym zagęszczeniu, przez co bardzo szybko się rozprzestrzenia, powodując znaczną śmiertelność w stadzie. Objawy choroby mogą być zróżnicowane, jednak najczęstsze symptomy to kaszel, kichanie u kur, wydzieliny z nosa i oczu, które łatwo pomylić z przeziębieniem u kur lub innymi chorobami drobiu. Występują również porażenia ciała oraz skręty szyi u drobiu. Warto pamiętać, że choroba Newcastle to jedno z najbardziej groźnych schorzeń drobiu, obok ptasiej grypy. Zwalczanie choroby polega na natychmiastowych działaniach administracyjnych, takich jak wybicie całego pogłowia drobiu w ognisku choroby, zniszczenie jaj, dezynfekcja i wyznaczenie obszarów zagrożonych.

Co się zmienia? Dlaczego podjęto decyzję o wprowadzeniu nowych wymagań dla hodowców drobiu?

W 2024 roku w Polsce stwierdzono łącznie 21 ognisk rzekomego pomoru drobiu. Łącznie utrzymywane było w nich ponad 3 mln sztuk drobiu. W bieżącym roku sytuacja nie jest optymistyczna. Na terenie Polski odnotowuje się kolejne ogniska rzekomego pomoru drobiu (choroba Newcastle) w stadach komercyjnych oraz przyzagrodowych. Dodatkowo KE monitoruje sytuację epidemiologiczną w krajach członkowskich, w tym w Polsce i podejmuje działania w celu zapobiegania rozprzestrzenianiu się chorób ptasiej grypy i rzekomego pomoru drobiu. Skłoniło to władze do podjęcia działań zapobiegawczych, w tym wprowadzenia nowych przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień. Rozporządzenie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi zostało przygotowane w uzgodnieniu z branżą drobiarską i wprowadza nowe środki bioasekuracyjne oraz obowiązek szczepienia kur i indykówutrzymywanych w gospodarstwach komercyjnych, oraz w zakładach wylęgu drobiu. Ponadto owe przepisy zakazują:

• pojenia drobiu i ptaków wodą ze zbiorników, w tym z wód powierzchniowych do których maja dostęp dzikie ptaki.
• wnoszenia i wwożenia na teren gospodarstwa, w którym jest utrzymywany drób zwłok dzikich ptaków i tuszek ptaków łownych, a osoby które w ostatnich 48 h uczestniczyły w polowaniu na ptaki łowne są zobowiązane do powstrzymania się od czynności związanych z obrządkiem drobiu.

Zdjęcie bez możliwości powiększenia (dla dużych zdjęć/banerów w artykule)

Kogo obowiązują nowe przepisy?

Nowe przepisy szczególnie dotyczą gospodarstw komercyjnych, które utrzymują drób prowadząc działalność nadzorowaną (obowiązek rejestracji drobiu), zajmują się utrzymywania zwierząt gospodarskich, w celu umieszczenia ich na rynku tych zwierząt lub produktów pochodzących z tych zwierząt lub od tych zwierząt. Przepisy będą miały zastosowanie w zakładach wylęgu drobiu.

Dezynfekcja, dokumentacja, Kontrola - Surowe wymogi dla gospodarstw komercyjnych i wylęgarni drobiu

1. W związku z wystąpieniem rzekomego pomoru drobiu oraz ryzykiem jakie niesie ta choroba, wszystkie gospodarstwa utrzymujące drób będą zobowiązane do wzmocnienia środków bioasekuracji. Wiąże się to z obowiązkiem wyposażenia gospodarstwa w maty do dezynfekcji przed wejściem do budynków inwentarskich, które umożliwią oczyszczenie i dezynfekcje obuwia. Wjazdy do gospodarstw należy wyposażyć w niecki dezynfekcyjne lub bramy bioasekuracyjne, zapewniające dezynfekcję pojazdów wjeżdżających na teren gospodarstwa, lub z niego wyjeżdżających.


2. Hodowcy będą zobowiązani do zachowania środków ochrony osobistej, w tym odzieży ochronnej oraz obuwia ochronnego przeznaczonych do użytkowania wyłącznie w danym budynku, rutynowego mycia i odkażania rąk przed rozpoczęciem prac i po ich zakończeniu. Ponadto zostaje nałożony obowiązek odkażania sprzętu i narzędzi używanych do utrzymywania drobiu, każdorazowo przed ich użyciem, a jeżeli będą używane tylko w jednym budynku inwentarskim – wystarczy raz dziennie.


3. Dodatkowym obciążeniem dla gospodarstw komercyjnych będzie obowiązek prowadzenia dokumentacji, dotyczącej zakupu oraz stosowania środków odkażających, a także deratyzacji i dezynsekcji w obrębie budynków inwentarskich. Konieczna będzie ewidencja upadków drobiu oraz prowadzenie rejestru środków transportu wjeżdżających na teren gospodarstwa, które zajmują się transportem pasz, przewozem jaj lub produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego. Tym samy konieczny będzie rejestr osób wchodzących do pomieszczeń w których utrzymywany jest drób. Obowiązek prowadzenia powyżej dokumentacji wiąże się z koniecznością jej przechowywania w gospodarstwie przez jeden rok.


4. Kolejnym ważnym aspektem będzie wdrożenie procedur w zakresie przedostawania się dzikiego ptactwa do budynków, w których utrzymywany jest drób oraz do miejsc składowania paszy i ściółki. Utrzymywanie w tych miejscach czystości i porządku, regularne wykaszanie roślinności i usuwanie pozostałości pasz i ściółki. Te miejsca będą szczególnie wymagały dokładnej dezynsekcji i deratyzacji, ponieważ owady i gryzonie stanowią wektor rozprzestrzeniania się takich chorób zakaźnych jak ptasia grypa, czy rzekomy pomór drobiu. Wszystkie zbiorniki wodne znajdujące się na terenie gospodarstwa komercyjnego należy zabezpieczyć przed dostępem ptaków wolno żyjących.


5. Każde gospodarstwo utrzymujące drób będzie musiało być wyposażone w kontener do przetrzymywania zwłok padłego drobiu, albo wydzielić specjalne pomieszczenie do ich składowania. Gospodarstwa muszą być także zaopatrzone w środki odkażające umożliwiające bieżącą, ciągłą dezynfekcję przez co najmniej 7 dni oraz utrzymywanie mat dezynfekcyjnych w stanie zapewniającym skuteczność środka odkażającego.


6. W przypadku gdy gospodarstwo utrzymuje więcej niż 350 sztuk drobiu średniorocznie hodowca będzie zobowiązany wdrożyć plan bioasekuracji, który nakazuje ustanowienie stref „czystych” i „brudnych” do wykonywania czynności związanych z obrzędem drobiu, ustanowienie planu zaopatrywania gospodarstwa w paszę, ściółkę oraz materiały pomocniczych oraz sprzętu i wyposażenia na potrzeby gospodarcze. Należy przygotować plan czyszczenia i dezynfekcji pomieszczeń gospodarczych oraz środków transportu oraz plan zwalczania szkodników. Kluczowy będzie również opis programu szczepień kur i indyków przeciwko rzekomemu pomorowi drobiu oraz wskazanie podmiotu, który będzie świadczył usługi w zakresie medycyny weterynaryjnej

Rzekomy pomór drobiu – obowiązkowe szczepienia kur i indyków

Największą zmianą jaką wprowadzają nowe przepisy Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie środków podejmowanych w celu zapobieganiu rzekomego pomoru drobiu są obowiązkowe szczepienia kur oraz indyków. Obowiązek ten będzie dotyczył zarówno gospodarstw komercyjnych, niezależnie od liczby utrzymywanego drobiu, jak i zakładów wylęgu drobiu, gdzie szczepienia piskląt muszą być przeprowadzone przed opuszczeniem zakładu przez ptaki.

W gospodarstwach komercyjnych, w których utrzymuje się do 350 sztuk drobiu średniorocznie, szczepienia przeciwko rzekomemu pomorowi drobiu będą przeprowadzane zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego weterynaryjnego. Większe gospodarstwa będą musiały realizować szczepienia na podstawie programu szczepień, które zgodnie z nowymi przepisami będą stanowiły integralną część obowiązkowego planu bioasekuracji.

Ponadto w gospodarstwach, na których ciąży obowiązek szczepienia kur i indyków przeciwko rzekomemu pomorowi drobiu nakazano przeprowadzenie u zaszczepionych już ptaków badań laboratoryjnych poziomu przeciwciał, zabezpieczających te ptaki przed chorobą Newcastle w celu oceny skuteczności programu szczepień. Badania będą przeprowadzane w laboratoriach urzędowych, a hodowca będzie zobowiązany przechowywać wyniki tych badań przez 3 lata od dnia ich przeprowadzenia.

Czy wszystkie ptaki trzeba szczepić?

Ustawodawca zakazuje wprowadzanie do gospodarstw komercyjnych kur i indyków niezaszczepionych przeciwko rzekomemu pomorowi drobiu, a więc jeżeli zajmujemy się hodowlą drobiu nastawioną na sprzedaż piskląt, kur, jaj oraz tuszek mięsnych musimy nabyć drób już zaszczepiony. Tym samym gospodarstwa komercyjne i zakłady wylęgu drobiu nie mają prawa wprowadzać drobiu niezaszczepionego przeciwko rzekomemu pomorowi drobiu. Podmiotom prowadzącym działalność w zakresie zakładu wylęgu drobiu nakazuje się szczepienie piskląt jednodniowych należących do gatunków kura oraz indyk przeciwko rzekomemu pomorowi drobiu przed wysyłką ptaków z zakładu.