Poznaj najpopularniejsze rasy kur w Polsce

Parafrazując klasyka, można by rzec: „Kura, jaka jest, każdy widzi”, tylko że kura kurze nierówna. Na rynku dostępnych jest bowiem wiele ras tych zwierząt, a orientacji początkującym hodowcom drobiu nie ułatwiają różne linie rozwojowe. Dlatego też w naszym artykule chcielibyśmy przybliżyć tym, którzy dopiero zaczynają swoją przygodę z hodowlą tych pożytecznych i wdzięcznych ptaków, ogólny podział oraz charakterystykę najczęściej spotykanych w Polsce ras kur.

Podział kur ze względu na cechy użytkowe zwierząt

Najprostszy, i jednocześnie najbardziej ogólny, podział ras możemy naszkicować, w oparciu o dominującą rolę zwierząt. Należy jednak podkreślić, że w intensywnej produkcji drobiarskiej pojęcie rasy uległo znacznemu zatarciu, a obecne stada kur nieśnych oraz mięsnych są swoistymi mieszańcami (Różewicz, 142). W praktyce oznacza to, że dane dotyczące wielkości, liczby znoszonych jaj czy upierzenia są orientacyjne, dość wspomnieć, że sama rasa kur Rosa występuje aż w 5 głównych liniach (rodach). Uogólniając, możemy wyróżnić następujące grupy ras kur:

• Nioski, czyli typ nieśny. Są to zwierzęta, które dzięki odpowiedniej selekcji, gwarantują nam ponadprzeciętną ilość jaj.
• Mięsne, czyli typ mięsny. Ptaki te charakteryzują się szybszym tempem wzrostu, są więc one nieco bardziej masywne i mniej aktywne.
• Ogólnoużytkowe, a więc swoisty typ mieszany mięsno-nieśny. Najlepsze do przydomowego chowu. Znoszą satysfakcjonującą ilość jaj, a koguty mają dobrą masę mięsną. Są zazwyczaj spokojne i odporne.
• Ozdobne, które są hodowane nie ze względu na czynniki ekonomiczne, a z uwagi na ich walory wizualne w postaci nietypowego upierzenia, wielkości itp.

Oczywiście, istnieją także i inne kryteria podziału, ot choćby ze względu na pochodzenie czy na wielkość, są to jednak systemy mniej istotne dla hodowcy, gdyż nie opierają się one na najistotniejszym czynniku, jakim jest cel posiadania ptaków.

Czym wyróżniają się kury nioski?

Spoglądając na sylwetkę kury nieśnej, nawet nie posiadając specjalistycznej wiedzy, łatwo jest dostrzec nieco delikatniejszą sylwetkę. Kształt ptaka jest bowiem wizualnie zbliżony do trójkąta skierowanego ostrym końcem do przodu. Reasumując, nioski mają słabiej rozwiniętą część piersiową, a mocniej brzuszną. Pod względem produktywności, nieśność zwykle rozpoczyna się wcześnie, około 140-150 dnia życia, oraz waha się w granicach 230-300 jaj rocznie, przy czym liczba ta będzie w dużym stopniu zależała od rodzaju hodowli oraz od rasy zwierzęcia. W hodowli przemysłowej kury z rasy Rosa potrafią osiągnąć liczbę ponad 300 jaj rocznie, z drugiej strony w hodowli hobbystycznej uzyskany wynik będzie zapewne niższy od średniej dla danego gatunku. Warto pamiętać, że w przypadku kur nieśnych instynkt wysiadywania jaj, tzw. kwoczenia, jest słaby, tym samym lepszym rozwiązaniem jest skorzystanie z tzw. inkubatora w celu doprowadzenia do wyklucia jaj i rozwinięcia liczebnego swojej hodowli.

Do najpopularniejszych ras nieśnych należą:

• Kury rasy Rosa - są najczęściej spotykaną w Polsce rasą kury nioski. Rasę tę określa się często mianem rasy hybrydowej, gdyż w poszczególnych wariantach stanowi ona krzyżówkę innych odmian. Najpopularniejsze są linie 1 i 5, które charakteryzują się barwą czarną lub czarno-brązową. Osiągają one wagę do około 2,5 kg oraz wysoką nieśność przeciętną w granicach 260-280 jaj rocznie.
• Kury rasy Leghorn - również są popularną odmianą, która znana jest z produkcji dużej ilości jaj, również przekraczającej nawet 300 sztuk rocznie. Niestety, wysoka nieśność odbija się na instynkcie wysiadywania, który w najlepszym razie można określić jako minimalny. Zwierzęta tej rasy są na ogół lekkie, ważą w granicach 2 kg, i wyróżniają się białym upierzeniem. Dobrze żerują na wybiegu, ale są raczej płochliwe. Cechuje je też mniejsza konsumpcja paszy w przeliczeniu na jedno jajko. W Polsce są spotykane następujące linie: Iwno Lg, Lohmann White, Hissex White, Shaver White, Hy – Line W 77, Bovans Wite, Babcock White (Łukasiewicz, 14)
• Kury rasy Lohmann Brown - bardzo wydajna rasa kur niosek, swoją nieśność zaczynają w okolicy 19 tygodnia życia i są w stanie nieść nawet ponad 320 jaj rocznie. Nioski Lohmann Brown osiągają 1,9 - 2,1 kg masy. Znoszone przez nie jaja charakteryzuje mocna skorupką oraz intensywnym, brązowym kolorem.

Kury mięsne i ich charakterystyka

Jeżeli dostrzeżemy kurę o masywnej, krępej budowie ciała, która przywodzi na myśl kwadrat, to z dużą dozą prawdopodobieństwa mamy przed sobą jednego z ptaków hodowanych ze względu na dostarczane mięso. Kury mięsne zostały wyhodowane w celu uzyskania szybszego wzrostu masy mięśniowej i tym samym wagi. Dzięki temu w wieku 20 tygodni kury uzyskują wagę około 3,0 kg a koguty o kilogram wyższą. Dojrzałość płciową osiągają późno, zwykle około 200-210 dnia, a ich nieśność wynosi zwykle około 110-120 jaj rocznie. Co ciekawe, kury ras mięsnych są na ogół bardziej podatne na kwoczenie. Najczęściej spotykane rasy mięsne to:

• Cornish - właściwie Dominant White Cornish, jest ona podstawową rasą, zarówno w formie czystej, jak i w ramach stworzonych hybryd, w hodowli brojlerów. Wyróżnia się wyjątkowo masywną budową o szerokiej klatce piersiowej. Dominuje upierzenie białe z bardzo charakterystycznym groszkowym grzebieniem i żółtymi skokami. W rasie tej jest typowy wysoki udział mięsa w tuszce, lecz rośnie ona wolniej od innych ras.
• Kury rasy Ross (308) - często bywają mylone przez początkujących hodowców z kurami nioskami rasy Rosa, jednak to dwie zupełnie różne odmiany. Kury mięsne Ross zapewniają większą wydajność w produkcji, przy jednoczesnym zmniejszeniu kosztów ponoszonych przez farmera względem innych ras, a w świetle prowadzonych badań, waga w ciągu 42 dni przekraczała 2,2 kg, zaś masa tuszki patroszonej wyniosła blisko 1,7 kg (Biesiada-Drzazga B, 13-14).

Warto też podkreślić, za prof. E. Łukaszewicz, że „liczne firmy hodowlane rozprowadzają własne linie, których nazwa jest często nazwą handlową firmy; najliczniejsze w Polsce są: Hydro G, Hydro PN, Avian Farms, Arbor Acres, Lohmann Meat, Indian River, Ross 308, Cobb 500, Flex, F–15” oraz, że „stada rodzicielskie kur kierunku mięsnego zestawia się z mieszańców wywodzących się głównie z dwóch ras: linie męskie z rasy Dominant White Cornish (DWC), linie żeńskie z rasy White Rock” (Łukasiewicz, 15).

Najlepsze do hodowli przydomowej, czyli kury ogólnoużytkowe

Zakładając przy naszym domu niewielki kurnik, na ogół myślimy przede wszystkim o zaspokojeniu własnych potrzeb w zakresie świeżych jaj i mięsa. Stąd też najlepszym wyborem do hodowli przydomowej lub w ramach gospodarstwa agroturystycznego, okazują się rasy o właściwościach hybrydowych, łączące średnią produktywność zarówno pod względem liczby jaj, jak i ilości pozyskiwanego mięsa. Kury takie łatwo jest rozpoznać, jeżeli spojrzymy z profilu, po dostrzegalnym, wyraźnie prostokątnym kształcie ciała. Instynkt kwoki jest silniejszy niż w przypadku ras nieśnych, chociaż inkubacja jaj zwykle jest wskazana.

Przykładowe rasy popularnych w Polsce kur typu mięsno-nieśnego:

• Kury rasy Zielononóżka - w warunkach hodowli przydomowej są one szczególnie ciekawym i całkiem polecanym dla początkujących hodowców wyborem, również pod względem wizualnym, gdyż kuropatwiane upierzenie oraz zielono zabarwione skoki i skóra prezentują się po prostu ciekawie. Ponadto, pomimo swojej delikatniejszej budowy oraz niewielkiej wagi zwykle w granicach 1,5-2 kg, poczynając od około 5,5-6 miesiąca znoszą one około 160-170 jaj rocznie. Hodowane są zwykle w mniejszych grupach. Cechuje je duża aktywność, lubią poszukiwać pożywienie również w dużym oddaleniu od kurnika.
• Kury rasy Rhode Island Red - również bardzo dobrze znoszą warunki chowu przyzagrodowego. Dlatego też rasa ta jest bardzo chętnie utrzymywana zarówno w hodowlach hobbystycznych, jak i w małych gospodarstwach rolnych. Tonacja jej upierzenia jest mocno zróżnicowana, jednak dominuje w nim kolor mahoniowy. Dorosłe kury ważą około 2,5 kg i znoszą do 190 jaj. Dodatkowo wyróżnia je spokojne, mało płochliwe usposobienie i, co podkreśla się w literaturze, znaczna odporność na choroby oraz niekorzystne warunki klimatyczne (Sosnówka-Czajka, 37-39).
• Kury rasy Sussex - są większe od poprzedniczek, gdyż ich waga sięga nierzadko 3 kilogramów. Charakteryzują się one łatwością tuczenia (oraz smacznym mięsem). Wyróżnia je także dobra nieśność, sięgająca 200 jaj rocznie. Wizualnie, dominuje u nich białe upierzenie.
• Kury rasy White Rock - są najcięższą, zwykle około 3 kg, i szybko rosnącą rasą ogólnoużytkową, o silnie rozbudowanej klatce piersiowej. Mają białe upierzenie, jak sama nazwa wskazuje, a ich nieśność zwykle wynosi do 180 jaj rocznie, chociaż niektóre linie osiągają lepsze rezultaty.
• Kury rasy Wyandotte - znoszą w granicach180–220 sztuk rocznie, ich waga oscyluje w granicach od 2,5 do 3 kg w przypadku kur, a u kogutów nawet do 4 kg. Połączenie cech dobrej nioski i kury mięsnej.
• Kury rasy Brahma - charakteryzują się potężną sylwetką i wagą dochodzącą do 4,5 kg w przypadku kur i nawet 5,5 kg dla kogutów. Ich cechą rozpoznawalną są upierzone nogi. Produkują rocznie około 120 - 140 jaj.









Jakie są rasy i jak wyglądają kury ozdobne?

W odróżnieniu od wspomnianych poprzednio ras, w przypadku ptaków ozdobnych rachunek ekonomiczny nie jest kwestią decydującą, jak zauważa M. Różewicz „Hodowcy nie prowadzą selekcji tych ras na cechy produkcyjne, a jedynie w kierunku prawidłowej budowy, zgodnej z charakterystyką danej rasy” (Różewicz, 138). W praktycy oznacza, to iż kluczowy jest wygląd danego osobnika, który powinien odpowiadać pewnemu standardowi, typowemu dla danej rasy ozdobnej. Spośród najpopularniejszych ras kur ozdobnych w kurnikach pasjonatów warto wspomnieć o kurach: jedwabistych, polskich oraz o sebrytce.

• Kura Silka, zwana też jedwabistą, jest jedną z najczęściej spotykanych z ras ozdobnych. Jej upierzenie jest czarne i wizualnie prezentuje się ona bardzo puszysto. Jest ona popularna właśnie ze względu na swoje pióra, które są wyjątkowo delikatne, tak iż przypominają one w dotyku rodzaj futra lub jedwabiu. Przedstawicielki tej rasy nierzadko mają również charakterystyczną, zakrywającą oczy, fryzurę.
• Kura Polska, zwana czubatką, jest trudna do przeoczenia ze względu na bardzo duży i rzucający się w oczy czub na głowie. Upierzenie jej jest bardzo jasne, zwykle białe, ale niczym niezwykłym są także osobniki o tonacji zbliżonej do złota lub srebra. Są to także bardzo żywe i aktywne ptaki, które jednak nie wymagają na ogół zbyt intensywnej opieki, są zatem polecane początkującym hodowcom. Cechuje je raczej niska nieśność rzędu 120-140 jaj rocznie.
• Kura Sebrytka jest przedstawicielką ras karłowatych, jednak jej niewielkie rozmiary rekompensuje z nawiązką wyjątkowo atrakcyjny wygląd. Najczęściej jest ona barwy złotej lub srebrnej, lecz jej pióra posiadają swoistą, czarną obwódkę, sprawiającą wrażenie jakby były one ręcznie malowane. Przypomina to nieco witrażyk lub kolorowankę z naniesionymi ciemnymi konturami.

Podsumowanie

Niełatwo jest w kilku słowach uwypuklić najistotniejsze kwestie, lecz warto pokusić się o pewną poradę, adresowaną do osób rozpoczynających swoją przygodę z przydomową hodowlą drobiu. Osoby takie, jeżeli nie są do końca pewne, którą z ras powinny wybrać, to warto by zainteresowały się rasami ogólnoużytkowymi, czyli typu mięsno-nieśnego. Wśród nich ciekawym wyborem do przydomowego kurnika może okazać się kura rasy Rhode Island Red lub tzw. zielononóżka, oba gatunki są uniwersalne, dostarczając dobrą liczbę jaj i mięsa, są też one stosunkowo wytrzymałe. Ponadto drugi z nich ma też pewne walory ozdobne w postaci ciekawego upierzenia. Osobom zainteresowanym rozpoczęciem hodowli, polecamy także nasz artykuł omawiający zakup kur, pomoże on między innymi ocenić zdrowie ptaków, niezależnie od tego, na jaki rodzaj kur ostatecznie się zdecydujemy.

Bibliografia:
Bancewicz J., Przyzagrodowy chów kur nieśnych, Olsztyn, 2020 r. Biesiada-Drzazga B. i in., Evaluation of the growth and slaughter Value of the ross 308 broiler chickens, “Acta Sci. Pol., Zootechnica” 2011/10 (3). Flis K., Proncer A., Technologia gastronomiczna z towaroznawstwem, cz. 3., Warszawa 2009. Łukasiewicz E., Kierunki użytkowania i typy użytkowe drobiu, choroby drobiu oraz ptaków ozdobnych materiały szkoleniowe, red. M. Mazurkiewicz, Wrocław 2008. Różewicz M., Kury ras ozdobnych jako zwierzęta towarzyszące, element bioróżnorodności genetycznej gatunku oraz potencjalne źródło oryginalnych produktów, „Wiadomości Zootechniczne” 2018/1. Sosnówka-Czajka E., Rasy kur wykorzystywane w rolnictwie ekologicznym, [w:] Podstawy chowu i hodowli zwierząt w gospodarstwach ekologicznych, red. P. Wójcik, Kraków 2002. Świerczewska E., Hodowla i użytkowanie drobiu, Warszawa 1994.