Zjadanie jaj, dziobanie piór i agresja w kurniku. Jak oduczyć kury złych nawyków, zanim ucierpi całe stado?

Złe nawyki kur, to nie złośliwość ptaków, a sygnał o błędach żywieniowych lub niewłaściwych warunkach w kurniku. Rozpoczynając hodowlę kur, młodzi hodowcy często nie zastanawiają się nad tym, z jakimi trudnościami przyjdzie im się zmierzyć. Może być ich naprawdę wiele, poczynając od ataków drapieżników, przez choroby w stadzie, błędy żywieniowe i bytowe, aż po trudne do wyeliminowania złe nawyki kur. By ich uniknąć należy odpowiednio się przygotować, czerpiąc wiedzę np. od bardziej doświadczonych hodowców czy z poradników hodowlanych. W tym artykule skupimy się właśnie na zachowaniach, które mogą sprawiać wiele problemów, nie tylko początkującym hodowcom kur.

Problem agresji i kanibalizmu kur (canibalismus)

Kanibalizm najczęściej występuje u ptaków kilkutygodniowych, rzadziej to zachowanie spotykane jest u dorosłych kur. Problem ten polega na wzajemnym okaleczaniu się i zjadaniu przez ptaki, które należą do tego samego stada. Przyczyny kanibalizmu mogą mieć różne podłoże, zarówno środowiskowe, żywieniowe, jak i genetyczne. Do szerzenia tego problemu przyczyniają się również pasożyty zewnętrzne. Wśród czynników środowiskowych najczęściej wymienia się zbyt duże zagęszczenie ptaków na danej powierzchni, ale także przegrzewanie, zbyt małą wilgotność, intensywne oświetlenie, które powoduje podrażnienie. Najczęstszą przyczyną kanibalizmu wśród kur jest jednak niewłaściwa dieta. To właśnie niedobory białka, szczególnie pochodzenia zwierzęcego, a także witaminy B12, składników mineralnych, wapnia i błonnika. Kury są agresywniejsze również, gdy żywione są dużą ilością kukurydzy i paszy granulowanej, która prowadzi do szybkiego nasycenia się i wprowadza nudę w kurniku. Udowodniona, że kury pobierają paszę sypką prawie 3krotnie wolniej aniżeli granulowaną, dzięki czemu mają zaspokojony naturalny odruch dziobania i zajęcie na dłuższy czas. Gdy pasza pobierana jest zbyt szybko, co zdarza się w przypadku karmy granulowanej, ptaki szybko nudzą się i zaczynają wzajemnie się dziobać. Kanibalizm często widoczny jest w stadach, w których występuje problem wypadania jajowodu. Ptaki chętnie dziobią nogi, skaleczenia, a także okolicę kloaki, gdy błona śluzowa po zniesieniu jaja nie została jeszcze wciągnięta. Kury mają naturalną skłonność do dziobania, a widok i smak krwi pobudza je do tego, by robiły to jeszcze intensywniej. Pasożyty zewnętrzne tj. ptaszyniec mogą również przyczyniać się do kanibalistycznych zachowań kur. Po pierwsze wysysają one krew z ptaków, co prowadzi do powstania ran. Ptaszyniec wprowadza również niepokój w stadzie, przez co kury mogą reagować agresją wobec siebie.

Jak objawia się kanibalizm w stadzie kur?

Choroba kur jaką jest kanibalizm pojawia się w stadzie nagle. Początkowo jest to ogólny niepokój i zwiększona nerwowość. W ciągu zaledwie 2-3 dni potrafi rozszerzyć się, gdzie poszczególne osobniki zaczynają zachowywać się agresywnie względem innych, zazwyczaj najsłabszych w stadzie. Najczęstszą postacią kanibalizmu jest wyszarpywanie wnętrzności przez kloakę i zjadanie ich. Może on również przybierać formę dziobania ran, wydziobywania piór, rozdziobywania palców czy dziobania głowy, skrzydeł i ogona.

Jakie złe skutki niesie kanibalizm wśród kur w stadzie?

Agresja w stadzie zawsze wiąże się ze złymi skutkami, w tym również ze śmiertelnością ptaków. Może ona sięgnąć aż 0,1-10% osobników, w zależności od formy i nasilenia kanibalizmu. Należy pamiętać, że problem ten zawsze wiąże się ze spadkiem produktywności, wylęgowości oraz przyrostów masy ciała.

Jak zapobiegać kanibalizmowi kur?

By uniknąć agresywnych zachowań w stadzie należy przede wszystkim wyeliminować wszelkiego rodzaju czynniki, które mogą powodować stres wśród kur. Bardzo ważne jest, by w hodowli nie było pasożytów – ptaszyńców, wszołów, pcheł kurzych. Kurom nioskom należy zapewnić odpowiednią ilość gniazd, gdzie na jedno gniazdo powinno przypadać maksymalnie 5-6 kur. Zbyt mała ilość stanowisk do niesienia, jest powodem przetrzymywania przez kury jaj. Sytuacja ta może prowadzić do problemu wypadania jajowodu i steku, co potęguje kanibalizm. Zarówno osobniki najbardziej okaleczone, jak i najbardziej agresywne należy ze stada usunąć. Warto również zadbać o to, by kury się nie nudziły, dostarczając im kamienie mineralne i warzywa dziobania. Dobrym rozwiązaniem są również zabawki na przysmaki dla kur, które wprowadzają ptakom ciekawe zajęcie.

Jak leczyć kanibalizm i agresję kur?

By zwalczyć kanibalizm w stadzie należy w pierwszej kolejności ustalić jego przyczynę – czy wynika ona z warunków środowiskowych, genetycznych, czy złego żywienia. Najszybsze efekty uzyskamy, jeśli zastosujemy specjalne preparaty na agresję i kanibalizm kur , w tym mieszankę Agreset, którą dodaje się do paszy. Warto w kurniku lub na wybiegu postawić dziobak, czyli specjalny kamień do dziobania dla kur, który uzupełnia niedobory w diecie, a także zajmuje ptaki przez dłuższy czas. Najbardziej agresywne osobniki należy oddzielić od reszty, a jeśli nie ma takiej możliwości powinno się założyć im osłonki na dzioby, tak by nie miały możliwości ranić innych ptaków. Okaleczone kury trzeba opatrzeć i odizolować do momentu zagojenia ran, tak by nie było śladów krwi, która potęguje kanibalizm. Jeśli zadbamy o odpowiednie warunki środowiskowe tj. wystarczająca ilości powierzchni i gniazd na stado, brak pasożytów, a także wprowadzimy do diety ptaków dodatki paszowe zwalczające kanibalizm, problem z agresją zostanie szybko rozwiązany.

Nawyk wydziobywanie piór u kur (pterofagia)

Problem wydziobywania piór występuję najczęściej u kur po zakończonym pierwszym okresie nieśności oraz w czasie pierzenia się. Polega on na wzajemnym wyskubywaniu sobie piór przez ptaki, najczęściej w okolicach kloaki, ogona i szyi. Pterofagia najczęściej wywołana jest błędami żywieniowymi, w tym niedoborem białka, witaminy K oraz mikroelementów. Ptaki, w których stadzie występuje ten problem mają często ogołocone duże powierzchnie ciała, które są wręcz nagie. Nawyk wzajemnego dziobania piór może przerodzić się w kanibalizm, dlatego nie wolno go lekceważyć. Warto stosować specjalne spraye, które zniechęcają kury do dziobania.

Nawyk zjadania jaj przez kury

Problem zjadania jaj przez kury spowodowany jest niedoborem składników mineralnych. Kury rozdziobują jajka początkowo by zjeść skorupkę, a następnie resztę jajka. Ten nawyk u kur pogłębia się szczególnie, gdy skorupki jaj są cienkie, lub gdy kury znoszą jaja bez skorupy. Ptaki bardzo szybko przyzwyczają się do tego nawyku i trudne je od tego odzwyczaić. Dlatego by zwalczyć zły nawyk dziobania jaj należy zapewnić kurom odpowiedni poziom substancji mineralnych oraz witaminę D3. Bardzo dobrze sprawdza się kreda pastewna dla kur, a także muszle do dziobania oraz kamienie mineralne tj. Peckit. Należy często wybierać jaja z gniazd lub założyć w kurniku gniazda automatyczne z szufladą. Zniesione jajko trafia do szuflady, do której kura nie ma dostępu, a hodowca w dowolnym momencie może je wybrać. By oduczyć kury zjadania jaj, można również zastosować jajka podkładowe, które są twarde, co zniechęca ptaki dziobania jaj.

Podsumowanie

Złe nawyki kur tj. kanibalizm, wzajemne wydziobywnanie piór oraz zjadanie jaj wynikają zazwyczaj z błędów żywieniowych i niewłaściwych warunków środowiskowych. Niedobory mineralne, które potęgują złe zachowania, można szybko uzupełnić stosując specjalne dodatki paszowe. Proste rozwiązania tj. dziobaki, kreda pastewna czy muszle, w krótkim czasie potrafią przynieść zaskakujące efekty. Co ważne, nie można lekceważyć również roli gniazd do znoszenia jaj, gdyż ich zbyt mała ilość rodzi wiele problemów, których hodowcy często nie łączą bezpośrednio z tym czynnikiem.

Bibliografia

• W.B. Borzemska: „Vademecum chorób drobiu”
• Z.Wachnik: „Choroby drobiu”
• Z. Dubiska: „Obserwacja nad przebiegiem pterofagii u kur i próba jej zahamowania”